uyku etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
uyku etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
24 Ekim 2012 Çarşamba

Sabah Uykusunun Sorumlusu Bulundu RA


Kalktığınızda vücudunuz sanki halatlarla sımsıkı sarılmış gibi mi? Eklemlerinizde yarım dakikadan uzun süren tutukluklar mı var? Romatoid artrit (RA) hastası olabilirsiniz..

Türkiye Romatizma Araştırma ve Savaş Derneği, romatoid artrit (RA) hastalığına karşı "Artık ağrımasın" sloganlı bir kampanya başlattı. Kampanya; ancak son noktada teşhis konulan bu hastalığa karşı bilinçlendirmeyi amaçlıyor. Türkiye Romatizma Araştırma ve Savaş Derneği Başkanı ve Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Romatoloji Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Şebnem Ataman, sorularımızı yanıtladı: 

ÖMÜR BOYU SÜRER 
Romatoid artrit (RA) nasıl bir hastalık? 
RA; eklem ve eklem çevresindeki bölgeleri etkileyen, tedavi edilmediği takdirde eklemlerde hasar bırakan bir bağışıklık sistemi hastalığıdır. Bilinmeyen bir nedenden dolayı vücut; kendi dokularına, özellikle de eklemlerine karşı savaş açıyor. Hastalık ömür boyu devam etmekle birlikte seyri hastaya göre değişiyor. 

Romatizma ile bir ilgisi var mı? 
RA, eklem romatizmaları içinde en sık görülen hastalıklardan birisidir. RA'yı birçok romatizmal hastalıktan ayıran fark; eklemlerde kalıcı hasara, şekil bozukluğuna ve hareket kısıtlamasına neden olmasıdır. 

Son tedaviler nelerdir? 
RA'nın tüm dünyada tedavisi çok nettir. Amerika ve Avrupa Romatizma Birliği, ortak tedavi önerileri oluşturmuştur. Türkiye Romatizma Araştırma ve Savaş Derneği de bu önerileri dikkate alarak kendi tedavi önerilerini oluşturmuştur. Bu hastalığın en etkin tedavisi ilaçla sağlanır. Bu ilaca yanıtsız kalanlarda biyolojik tedavi uygulanmaktadır. 

RA hastası çalışabilir mi?
Son çalışmalarda; erken teşhisle, hastalığın ilerlemesinin durduğu ve yaşam fonksiyonlarının bozulmadığı ortaya çıkmıştır. Bu hastalar normal bir birey gibi çalışabilir. Buna karşılık hastalığın kontrol altına alınamadığı durumlarda, iş gücü kaybının olacağı açıktır. 

RA ihtimalini gösteren erken belirtiler var mı? 
En erken belirtiler el eklemlerindeki ağrı ve sabah tutukluğudur. Hasta kalktığında vücudunu sımsıkı halatlarla bağlanmış gibi hisseder. Zamanla parmaklarda ve bileklerde şişlikler oluşmaya başlar. Hastalığın özelliği; vücudun her iki yarısında bulunan aynı eklemleri birlikte etkilemesidir. Teşhiste kan testi önemlidir. Romatoid faktör (RF) denen antikor, kanda pozitif bulunabilir. Ancak bu antikor hasta olmayan insanların bir kısmında da pozitif bulunduğundan, tek başına tanı koymada yeterli değildir. Bu kişilerin ağrıları olursa, doktora gitmesi gerekir. 


BULAŞICI DEĞİLDİR!
Hastalık bulaşıcı mı? 
Hayır, bulaşıcı değildir. Tamamen kişinin kendi bünyesinin oluşturduğu bir hastalıktır. Romatoid artrit, vücudun özellikle eklem bölgelerindeki dokulara karşı gelişirdiği bir tepkidir. 

Ailesinde romatoid artrit olan birinde, hastalık çıkabilir mi? Yapılan araştırmalarda; ailesinde romatoid artrit hastalığı olanların, RA olma ihtimalinin 2-4 kat daha fazla olduğu görülmüştür. Bu artmış riskin, ortak genetik faktörler ve aynı çevrenin paylaşımı ile ilgili olabileceği düşünülmektedir.

BALIK AĞRIYI AZALTIR, ET ARTIRIR
Bu hastalığa yakalanmamak için neler yapılması gerekiyor? 
Romatoid artritli hastaların çoğu kadındır. Hastalık ise menopoz öncesi dönemde başlamaktadır. Bu durum; bazı kadınlık hormonlarının, bu hastalığın ortaya çıkmasında rol oynadığını düşündürmektedir. Çocuklarını uzun süre emzirmiş olan annelerde, RA daha az görülmektedir. Gebelikten koruyucu ilaçların da hastalık riskini azalttığını gösteren çalışmalar vardır. Sigara kullanımı, bu hastalıkta en güçlü risk faktörü olarak bilinmektedir. Öte yandan zeytinyağı ve balık yağının romatoid artrit riskini azalttığı, kırmızı et ve protein alımının ise eklem ağrılarını artırdığı gözlenmektedir. Eğitim düzeyinin yükselmesinin, riski azalttığına dair çalışmalar da vardır. Romatoid artrit hastalığının nedeni tam olarak bilinmediğinden, hastalıktan tam olarak korunmak da mümkün değildir. Ancak özellikle sigaradan uzak kalmak gerektiği çok açıktır. 

HASTA EKMEK KESEMEZ KAŞIK BİLE TUTAMAZ!
Hasta tedavi olmazsa, hangi risklerle karşı karşıya kalır? 
Zaman içinde eklemin yapısı değişir ve şekil bozuklukları ortaya çıkar. Eklem, normalde yapması gereken fonksiyonları yapamaz hale gelir. Örneğin; hasta kaşık ya da çatal tutamaz, ekmek kesemez ya da kapı kolunu açamaz. Dizindeki ve ayaklarındaki problemlerden dolayı yürümede güçlük yaşayabilir ve ileri dönemlerde tekerlekli sandalyeye bile muhtaç olabilir. 

BİYOLOJİK TEDAVİYLE ŞİKAYETLER AZALIYOR 
Romatoid artrit, kesin olarak tedavi edilebiliyor mu? 
Romatoid artritin kesin tedavisi, yani hastalığın vücuttan tamamen yok edilmesini sağlayan bir tedavi ne yazık ki yok! Ancak hastalığın belirtilerini azaltan veya yok eden, hastalığın ilerlemesini durduran ilaçlar var. Son 10 yıl içinde, RA tedavisi üzerinde büyük gelişmeler oldu. Biyolojik tedavilerle, yani hastalığın temel mekanizmasında ve eklem yıkımında rol oynayan bazı molekülleri engelleyen ilaçlarla, hastalığın seyri oldukça değişti. Gelişmiş ülkelerde romatoid artrit tedavisine yönelik büyük araştırmalar yapılmakta ve yeni biyolojik ilaçlar geliştirilmeye çalışılmaktadır. 
4 Eylül 2012 Salı

Mobil Cihazlar Uykumuzu Bozuyor


Yatmadan önce kullanılan tablet ve telefonların ekranlarından yayılan ışığın, özellikle genç yaştaki kişilerde uyku sırasında salgılanan melatonin hormonu seviyesini düşürdüğü keşfedildi.

ABD merkezli Rensselaer Politechnic Enstitüsü tarafından yapılan araştırmaya göre, elektronik aletleri uyku öncesinde iki saat boyunca kullanmak, uyku sorunlarına neden oluyor. Bu sorun, LED ve LCD ekranların, vücut saatini düzenleyen melatonin hormonu salgısını salgılamasından kaynaklanıyor ve gençler bu durumdan yetişkinlere göre faha fazla etkileniyor.

Dailymail’in haberine göre, yapılan deneylerde 13 kişiye özel gözlükler giydirilerek, film izlemek, kitap okumak ve oyun oynamak için kullandıkları tabletlerin ekranlarından yayılan ışığın etkisi gözlemlendi. İki saat boyunca ışığa maruz kalanlarda, salgılanan melatonin hormonunun ortalama yüzde 22 düştüğü görüldü.

Melatonin Nedir ?

Melatonin, gece saatlerinde ve sadece karanlık ortamda beyindeki epifiz bezi tarafından salgılanan, vücut saatinin düzenleyicisi olan hormon olarak biliniyor. Gece ışıklı ortamda uyumak melatonin salgısını yavaşlatıp uyku düzenini bozarak diyabet, obezite ve göğüs kanseri gibi ciddi hastalıkların ortaya çıkma riskini önemli oranda artırıyor.

Araştırmalarda elde edilen sonuçlar, melatonin hormonu seviyesinin uykudan önce vücudun maruz kaldığı ışık tarafından da etkilendiğini gösteriyor. Tabletlerin ekranlarından yayılan ışıklar, bir saatlik kullanımda hormon seviyesini çok fazla etkilemezken, kullanım süresi iki saati aştığında melatonin seviyesinde ciddi bir düşüş yaşanıyor.

'Gece uyumamızı engelleyen mobil cihazlar mı?’

Araştırmacıların sonuçlar hakkında bilgilendirdiği mobil cihaz üreticileri, ekran ışığının vücudu nasıl etkilediğini araştırıyor. Bu sorunu azaltmaya yönelik bir çözüm olarak elektronik aletlerin ekranlarının parlaklığını azaltıp kullanmayı öneren araştırmacılar, sadece tablet ve bilgisayarların değil, kendinden aydınlatmalı her ekranın aynı etkiye sahip olabileceğini ifade ediyor.

Araştırmacılar, ekran parlaklığı artırılmış elektronik aletlerin, gece uykusuzluk çekenlerin sorununun temelinde yatabileceğini öne sürülüyor. Özellikle ergenlik çağındaki gençlerin bu ışıktan yetişkinlere göre daha çok etkilendiği belirtilirken, gece yatmadan önce elektronik alet kullanımının ebeveynleri tarafından kısıtlanması öneriliyor.

31 Ağustos 2012 Cuma

Uyurken Öğrenmek Mümkün


Eğer yastığınızın altına bir ders kitabı koyarak uyursanız, beyninizin bazı denklemleri siz uyurken çözmeye çalıştığına inanıyor olabilirsiniz. Bilim insanları, en son araştırmalarında bu düşüncenin gerçek olabileceğini ortaya koyan bulgular elde etti.

Yapılan son araştırmalara göre, insan uyurken aldığı koku ve aynı anda duyduğu sesi bağdaştırıyor. Uyandıktan sonra sadece sesi duyduğunda ise, koku aklına geliyor. Önceleri, insanın her sabah "ölümden uyandığına" inanılırken, artık beynin uyurken de aktif olduğu, hatta öğrenebildiği öne sürüldü. Uyku esnasında sözlü olarak öğrenmenin mümkün olup olmadığını konu alan deneylerden sonuç alınamamasına rağmen, en son deneyler, gün içinde öğrenilenlerin uyku esnasında beyinde pekiştiğine işaret etti. Bu noktadan yola çıkan bilim insanları, şimdi koku gibi başka gereçler kullanıldığında öğrenmenin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği sorusuna cevap arıyor .

Uyurken aldığımız kokuları hatırlıyoruz

Weizmann Enstitüsü'nde yapılan bir deneyin sonuçlarına göre, insan beyni, uyurken eş zamanlı olarak koklanan kokular ve dinlenen melodileri bağdaştırıyor. Uyku esnasında güzel bir koku eşliğinde dinletilen melodi, uyanıkken koku olmadan dinletildiğinde, denekler derin nefes alarak havayı içine çekiyor. Kötü kokuyla birlikte dinletilen melodiyi duyduklarında ise nefes alışverişleri kısalıyor ve denekler, koku olmamasına rağmen, kötü bir koku almışçasına rahatsız oluyor.

Yapılan ikinci deneyde ise deneklerin öğrendikleri tepkiyi sadece uyanıkken değil, uyurken de verdikleri görülüyor. Deneyde, öğrenilen tepkinin REM evresinde (uykunun rüya görülen safhası) daha etkin olduğu gözlense de, öğrenmenin uyanma saatimize iletilebilmesi için REM evresinin dışında da gerçekleşmesi gerektiği anlaşıldı.

"Ölümden farklı"

Araştırmada yer alan Anat Arzi, Jerusalem Post gazetesine yaptığı açıklamada, "Beynin bilgiyi değerlendirme şekli inanılmaz. Bir zamanlar, uyku 'ölümün tersine çevrilmiş hali' kabul edilirdi. Ancak uyurken beynimizin çalışmaya devam ettiği anlaşıldı. Artık uyurken öğrenebildiğimizi billiyoruz. Amaç, uykuda öğrenme limitinin ne kadar olduğu" dedi.

Deneylerde elde edilen bilgilerin yardımıyla, uyku apnesi gibi hastalıklar için de pratik tedaviler geliştirilmesi amaçlanıyor. Araştırmacılar ayrıca, beynin uyku ve koma sırasındaki bilinçsiz faaliyetlerini araştırmaya ve beynin sınırlarını aramaya devam ediyor.

Uyku esnasında öğrenmeyle ilgili Nature dergisinde yer alan bir diğer araştırmada, beynin geçmişteki bilgileri uyurken daha da pekiştirdiği doğrulandı. Ancak beynin yeni bilgileri ne kadar iyi kavradığı konusunda hala kesin bir sonuç alınamadığı ifade edildi.