bilim etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
bilim etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
25 Ocak 2014 Cumartesi

Karıncaların Duyguları Var Mı?




Geçen hafta Popular Science dergisinde okuduğum güzel bir konudan bahsetmek istiyorum biraz sizlere. Dergi de ki Soru Cevap kısmına çok güzel sorular geliyor. Soranların kim olduğu belirtilmemiş ama cevaplayanlar Tuna Emren ve Daniel Engber. Bu dergiyi okumanızı öneririm ya da bloğuma uğrarsanız içinden seçtiğim soru cevapları sizlerle paylaşacağım.

Sorular kısa ve uzun olmak üzere 2 şekilde yanıtlanmış;

Soru;  Karıncaların duyguları var mı?

Kısa yanıt; Hayır ama bir karınca kolonisinin olabilir.

Uzun yanıt; " Her bir karıncanın beyni 250 bin nörıonla kurulmuş sade bir ağdan oluşur. Bu rakam o büyüklükte ki bir canlı için çok yüksek gibi algılanıyor olsa da, bunun aslında oldukça basit bir beyin yapısı olduğunu söyleyebiliriz. Çünkü gelişmiş bir beyin örneği olarak kullandığımız insan beyni milyarlarca nöron içeriyor. Tek bir karıncanın beyin kapasitesi tüm sorunları çözmek için yeterli olmasa da bir karınca kolonisinin kolektif düşünce şekliyle bütün sorunlar ortadan kalkabilir. Koloniler halinde yaşayan hayvanlar, bireysel kapasitelerini birleştirdiklerinde, topluluğun çıkarları için kolektif beyin yapısı meydana getiriyorlar. Böyle bir karınca kolonisinin oluşturduğu dev beyin ise neredeyse bir memelininkine eşit sayılır.

Karıncalar bazı şeyleri diğerlerinden daha çekici bulup ilgi gösterebiliyor, hoş olmayan veya tehlike içeren durumları da sezebiliyorlar. Antenleri sayesinde algıladıkları kokuyu takip ederek yiyecekleri bulma gibi hünerleri de var. Bunun dışında, dış iskeletleri, çıplak gözle görülemeyen, duyu görevi üstlenen tüyler içeriyor. Bu tüyler sayesinde dış kabuklarında ki her şeyi yoğun bir şekilde hissedebiliyorken, içeride olup bitenlerden bihaberler.

Örneğin parazitler tarafından ele geçirildiklerini fark edemiyorlar bile. Beyinlerinin sade yapısı nedeniyle karıncaların bizler gibi karmaşık duyguları da yok. Sevgi, öfke, empati, gibi şeyler hissetmiyorlar ( İyi ki de yokmuş. Bir karıncanın Hakan Çolak gibi daranmasını istemezdim :) ). Ama bu sadece bireysel olarak geçerli. Bir karınca kolonisiyse tüm bunlara benzeyen duyguları hissediyormuş gibi davranabilirler. Kolonilerin öfkeyle ve hatta tek bir karıncanın başına gelenler için intikam ateşiyle dolup taşarak saldırdıkları sıkça rastlanan durumdur. Bunun nasıl olabildiği ise henüz bilinmiyor. "

Son kısma herkes katılıyordur sanırım. Yani koloni olarak saldırdıkları ve intikam almak istediklerine çoğu belgeselde rastgelmişsinizdir. Aynı durumu daha çok arılar yapıyor sanırım. İnsan kovaladıkları bile var :) Peki sizce karıncaların duyguları var mıdır ? ya da duyguları olan bir hayvan söyler misiniz ? diye sorsam hangi hayvanı söylerdiniz ?


Hakan ÇOLAK 'ı twitter 'da takip etmek ister misin ? Tıkla!



20 Ekim 2012 Cumartesi

Havadan Yakıt Urettiler


İngiliz bilimadamları, havadan yakıt üretmenin yolunu buldu. Yöntem havadaki karbondioksit ve su buharındaki hidrojenin ayrıştırılmasına dayanıyor.

İngiliz bilimadamları, havadaki karbondioksit ve su buharındaki hidrojeni ayrıştırarak yakıt buldu. Söz konusu yöntemin daha verimli hale getirilmesi durumunda petrole daha az ihtiyaç duyulacak. Küçük bir İngiliz firmasının geliştirdiği yöntem, karbondioksit ve hidrojenin eletkrik yoluyla ayrıştırılmasına dayanıyor. Elde edilen yakıt, otomobillerin deposunda herhangi bir değişiklik yapmadan kullanılabiliyor.Petrolden üretilen yakıtlarla benzer bir görünüş ve kokuya sahip olan yeni buluşun, fosil yakıtlardan çok daha temiz ve sağlıklı olduğu belirtiliyor.

Yeni yöntemle ağustos ayından bu yana 5 litre yakıt elde edilirken, üretimin ticari hale gelmesi için verimliliği artırma çalışmaları sürüyor. Havayı yakıta dönüştürürken rüzgar enerjisinden gelen elektriğin kullanılmasıyla yöntemin tamamen yeşil hale getirilmesi planlanıyor.

Uzmanlar yeni buluşun enerji krizini çözüp küresel ısınmayı geri çevirmede ve yakıt masraflarını düşürmede büyük etki yaratacağına dikkat çekiyor.


17 Ekim 2012 Çarşamba

Gökbilimciler Dört Günesli Gezegen Buldu


Amatör ve profesyonel gökbilimcilerden oluşan uluslararası bir ekip, dört güneşli bir gezegen keşfettiklerini açıkladı. Bilim tarihinde ilk kez karşılaşılan olay, bilim insanlarını heyecanlandırdı.

Dünyadan 5 bin ışık yılı uzakta olduğu belirtilen gezegene PH1 ismi verildi. PH1, gezegeni keşfeden Yale Üniversitesi’nin gönüllü gök gözlemcileri grubu ‘Planet Hunters’ın (Gezegen Avcıları) baş harfleri.

PH1 iki güneşin yörüngesinde dönerken, uzak bir yıldız çifti de gezegenin etrafında dönüyor. Şimdiye dek, iki güneşi bulunan altı gezegen bulunmuştu. Ancak bu gezegenlerin hiçbirinin çevresinde dönen uzak yıldızlar yoktu.

PH1, ABD’nin Nevada eyaletinde bulunan Amerikan Astronomi Topluluğu Gezegen Bilimleri Birimi’nin dün yapılan yıllık toplantısında sunulan bir makaleyle dünyaya duyuruldu. Makalenin yazarı Meg Schwamb, “Dönerikili gezegenler gezegen oluşumunun son noktaları” dedi.

Gezegen avcılarının ortaya çıkardığı, Dünya’nın 6.2 katı büyüklüğündeki PH1, Hawai’de bulunan ABD'li ve İngiliz gök bilimciler tarafından da incelendi ve keşfin doğruluğu teyit edildi.

Şimdiye dek, iki güneşi bulunan altı gezegen bulunmuştu.


5 Ekim 2012 Cuma

Hipoalerjenik Süt Üreten Buzagı


Bilim adamları, inek sütü proteinine alerjisi olanların sorununa yardımcı olmak için dünyada ilk kez "hipoalerjenik süt" üretebilen sağlıklı bir buzağının doğumunu gerçekleştirdiklerini açıkladı.

"New Scientist" dergisinde yer alan haberde, çocukların yaklaşık yüzde 1,5'inin, sütün içinde bulunan bir protein türü olan beta lactoglobuline (BLG) alerjisi olduğu için süt ürünlerinden kaçınmak zorunda kaldığı belirtildi. 

Yeni Zelanda'nın Hamilton kentindeki AgResearch araştırma kuruluşundan Stefan Wagner ve çalışma ekibi, alerjiye neden olan proteinin genetik kodlarını tanımladıktan sonra, BLG'nin hücre çekirdeğine enjekte edildiğinde üremesini engelleyen karışık bir genetik yapı geliştirdi. Geliştirdikleri bu genetik yapıyı, başka bir ineğin döllenmiş ve aşılanmış yumurta hücresine naklettiklerini belirten Wagner, bu inekten hipoalerjenik süt üretebilecek dişi bir buzağı elde ettiklerini söyledi. Wagner, dişi buzağının kuyruğunun olmadığını, sütünün içinde BLG olup olmadığını tespit etmek için hormon vererek ineğin sağım döneminin erken gelmesini sağladıklarını bildirdi.

Sütün diğer protein değerlerinin normalin üstünde olduğunu söyleyen Wagner, bu durumun peynir yapımında faydalı olabileceğini, yapılan düzenlemeler gereği sütün tadının henüz test edilmediğini belirtti.

Wagner, tıbbi amaçlarla kullanılabilmesi için sütün antikor ya da hormon seviyesi gibi özelliklerinin incelenmesini sağlayacak benzer deneylerin yapılabileceğine değindi.


1 Eylül 2012 Cumartesi

Bilim Sosyal Medyadan Yararlanıyor


Yüzmilyonların her gün düzenli olarak kullandığı Facebook ve Twitter, bilim insanlarının da ilgisini çekiyor. Çeşitli bilimsel dallar, giderek artan oranda sosyal medyadan yararlanıyor. 

Sosyal medya dönemini tam olarak hangi sitenin başlattığı tartışılabilir. Ama belli başlı dönüm noktalarının olduğu konusunda birçok uzman hemfikir.

2002 yılında fotoğraf paylaşımı sitesi Flickr yayına başladı. Onu 2003'te iş ve kişisel kariyer platformu LinkedIn ve Xing izledi. Facebook 2004'te, Youtube ise 2005'te kuruldu. Mikroblog sitesi Twitter 2006'da yayına başladı. Sosyal medyanın son kayda değer temsilcisi, 2011'de devreye giren Google Artı oldu.

Günümüzde sosyal medya denince daha ziyade akla Facebook ve Twitter geliyor. Facebook'un üye sayısı 845 milyonu aşıyor. Her gün yarım milyar internet kullanıcısı Facebook'u ziyaret ediyor.

Twitter'in üye sayısı ise 140 milyonu buluyor. Günlük tweet sayısı 340 milyonu aşıyor.

Facebook ve Twitter kullanıcılarının dolaşıma soktuğu bu muazzam veri yığını, çeşitli yazılım araçları kullanarak işlendikten sonra birçok alanda yol gösterici ve düzenleyici bir rol oynayabiliyor.

Reklamcılar ve siyasetçiler, sosyal medyayı bu açıdan kullananların başında geliyor. Ancak giderek artan oranda çeşitli bilimsel dallar da sosyal medyadan yararlanıyor.

Evrim biyoloğunun Twitter deneyi

ABD'nin Boston kentinde bulunan Norteastern Üniversitesi uzmanlarından Dr. Bruno Goncalves, milyonlarca Twitter kullanıcısı arasındaki iletişimi inceleyerek Dunbar teorisini doğruladı. İngiliz evrim biyologu uzmanı Robin Dunbar'ın bundan 20 yıl önce ortaya attığı teze göre, bir kişinin belirli bir yakınlık düzeyinde tutabileceği insan sayısı 150'yi geçmiyor. Dr. Gonvalves:

"Binlerce simayı aklımızda tutabiliriz, ama bunlarla birebir bir ilişki kurmak zihnimizi çok zorluyor. Bunun için 'bu kişiyi daha önce görmüştüm' demek yetmiyor. Kimliğini, bu kişiye karşı konumunuzu, daha önce neler görüştüğünüzü bilmeniz gerek. Dunbar'ın teorisine göre beynimiz bu anlamda sınırlı."

Harvard Üniversitesi'nden Kevin Lewis ise Facebook verilerinden yararlanarak moda, zevk ve trendin nasıl yayıldığını araştırdı.

Harvard uzmanları, biraz da "yumurta mı tavuktan, tavuk mu yumurtadan çıkar" sorusunu andıran araştırmalarında arkadaş çevresinin zevk ve alışkanlıklarımız üzerindeki etkisini sorguladı. Araştırma sonuçları, internet ve sosyal medyanın belli trendlerin hızla yayılmasında etkili olduğu yönündeki teoriyi de yalanladı. Arkadaş grupları ortak özellik ve beğenilere göre şekilleniyor. Kişi, doğal seleksiyonla kendisine yakın bulduğunu arkadaş çevresinde görmek istiyor.

'Çığ efekti'nin nedeni

Max Planck Enstitüsü uzmanı Krishna Gummadi ise sosyal medyada bir haberin birkaç dakika içinde binler, onbinler ve milyonlarca kez tweetlenmesinin sırrını araştırdı.

"En çok retweetlenenlerle en çok takipçisi olan kullanıcılar listesini karşılaştırdığınızda arada bir benzerlik bulamazsınız. Bir başka ifadeyle çok takipçi, tweetlerinizin ses getirmesini garanti etmiyor. Örneğin Britney Spears. Takipçisi çok. Ama bunların kaçı Britney'i retweetliyor. Diğer taraftan CNN çok daha az takipçisi olmasına rağmen çok yoğun şekilde retweetleniyor."


1 Mayıs 2011 tarihine ilişkin Twitter kayıtları, sosyal medyadaki çığ efektini daha somut şekilde ortaya koyuyor. Saatler 22:24'ü gösterirken, dönemin ABD Savunma Bakanı Donald Rumsfeld'in bir asistanı ilk tweeti, "Bin Ladin elimizde" (We got Bin Laden) diye geçiyor. 8 dakika sonra onu bir CBS çalışanının tweeti izliyor: "Usame Bin Ladin öldürüldü." Ancak asıl patlama, bu iki tweetin bir New York Times muhabiri tarafından retweetlenmesiyle yaşanıyor. Haber, saniyede 5 bin tweetle tüm dünyaya yayılıyor.

Salgın alarmı

Facebook ve Twitter, uzmanlarca yalnızca sosyal başlıklı araştırmalara zemin sunmuyor. Hannover Üniversitesi'nden Dr. Kerstin Denecke, salgın hastalıklarla mücadelede sosyal medya kaynaklarından beslenen bir erken uyarı sistemi geliştirmiş. Dr. Denecke Deutschlandradio'ya şöyle konuşuyor: "Hastalanan, kendini kötü hisseden bunu tweetlerle duyuracak; bundan yararlanarak erken uyarı sistemimizle salgın hastalıkların kontrolünü sağlayabileceğiz."
22 Ağustos 2012 Çarşamba

Dünya'nın Geçmişi Aydınlanıyor


NASA, 2 hafta önce Mars'a yolladığı uzay aracı Curiosity'den sonra, buraya 2016 yılında yeni bir uzay aracı daha yollayacağını bildirdi.

NASA, altı tekerleği bulunan ve hareketli olmayan InSight adlı bu yeni uzay aracının iki yıl boyunca Gale kraterinde geçmiş döneme ait olası hayat izlerini araştıracağını belirtti. Eylül 2016'da Mars'a inmesi planlanan aracın, Mars'ın Dünya'dan neden bu kadar farklı bir şekilde evrimleştiğini anlamak amacıyla gezegenin derinliklerini kazacağı kaydedildi. InSight'ın ayrıca, Mars'ın kalbinin katı veya sıvı olup olmadığını ve "Kızıl Gezegen"in yüzeyinin neden Dünya gibi hareketli tektonik tabakalardan oluşmadığını saptamasının beklendiği kaydedildi.

NASA, Mars'ın içinin detaylı olarak öğrenilmesi ve Dünya ile karşılaştırılmasının, bilimadamlarının kayalık gezegenlerin nasıl şekillendiğini ve evrim geçirdiğini daha iyi anlamalarına yardımcı olacağını belirtti. Curiosity gibi Kaliforniya'da NASA'nın Jet Motorları Geliştirme Merkezi'nde tasarlanıp üretilecek olan InSight uzay aracının 2,5 milyar dolarlık Curiosity'den daha ucuza, 425 milyon dolara mal olacağı bildirildi.

Curiosity'nin dün ilk kimyasal deneyini yaptığı duyurulmuştu.


25 Temmuz 2012 Çarşamba

Bu Böceğin Her Milimetresinde 500 Göz Var



İngiliz bilim insanları doğadaki en tuhaf hayvanlardan birini keşfetti.


Cambridge kenti yakınlarındaki bir doğa koruma alanında keşfedilen sadece 12 milimetre boyundaki bir solucanda tam 60 göz tespit edildi. Bu solucanın her milimetresinde beş göz olduğu anlamına geliyor.

Bedfordshire Doğal Yaşam Vakfı Direktörü Brian Eversham tarafından keşfedilen solucanın, Hollanda ve Kuzey İrlanda keşfedilen solucan türlerine benzemekle birlikte yepyeni bir tür olduğu düşünülüyor. Ancak bu yeni türe henüz bir isim verilmiş değil.

Doğal Tarih Müzesi araştırmacılarından biyolog Dr. Hugh Jones, bunun “tamamen yeni, tanımlanmamış bir tür” olduğunu belirterek, benzer bir türü daha önce sadece bir kez Hollanda’da gördüğünü söyledi.


Eversham ise solucanı keşfedişini şöyle anlattı: “Bir Pazar sabahı doğada fotoğraflar çekiyordum. Bir kütüğü kaldırdım ve altından bu sevimli arkadaş çıktı.”

Hüriyet

24 Temmuz 2012 Salı

2 Bin Yıl Önce Parmak Arası Terlik Kullanılmış

İzmir’in kent merkezindeki tarihi Agora’da sürdürülen kazı çalışmaları sırasında, taştan yapılmış bir genç kız ayağı bulundu.

Arkeologlar bulunan eserden, o dönemde de parmak arası terlik giyildiğinin anlaşıldığını belirtti.

İzmir’de, kentin tarihine, kazılarda gün ışığına çıkarılan eserlerle damga vuran Agora’da bu kez, bir heykelin kopan parçası olduğu sanılan, Romalı bir genç kızın ayağının bulunması, kazı ekibinde heyecan yarattı. Arkeologlar bulunan 2 bin yıllık Romalı genç kızın ayak parmaklarının son derece zarif olduğunu belirterek, "Romalı kızın giydiği terlik günümüzde moda olan, hem kadın hem de erkeklerin giydiği parmak arası terliğin nedereyse aynısı. Üstelik üzerinde tokayı andıran bulgular da var. Romalı kızın ayağı müzede sergilendiğinde büyük ilgi görecek. Kazdıkça karşımıza sürpriz eserler çıkıyor. Geçtiğimiz hafta da 35 metre uzunluğunda bir su kanalı bulmuştuk" bilgisini verdi.

Hürriyet


7 Temmuz 2012 Cumartesi

Bu Fotoğraf Çok Nadir Bulunur

NASA’nın Mars’ıkeşfeden keşif robotu Oppurtunity, Kızıl Gezegen’in en nadir rastlanan manzaralarından birini çekti. Oppurtunity, 2 Temmuz günü Marst’taki üç bininci görev gününü doldurdu. 

ABD Havacılık ve Uzay Dairesi’nin Jet İtiş Gücü Laboratuvarı, yayımladığı fotoğraf hakkında, “Mars’ta olmak için en iyi sebeplerden biri” yorumunu yaptı.

Mars’ın yüzeyinde geniş bir alanı gösteren fotoğraf, 817 kareden meydana getirilmiş. 21 Aralık 2011 ile 8 Mayıs 2012 tarihleri arasında çekilen karelerden oluşan fotoğrafta, keşif aracının bir kısmı ve etrafını saran alan görülüyor.

Endeavour Krateri’nin köşesinde yer alan Oppurtunity, bu fotoğrafla aynı zamanda dev kraterin en ayrıntılı görüntülerinden birini elde etti. 

MARS’TA 15 YIL 

NASA, Mars’taki keşif görevlerine 4 Temmuz 1997’de Pathfinder uzay aracıyla başlamıştı. Ocak 2004’ten bu yana Kızıl Gezegen’de bulunan Oppurtunity ise 2 Temmuz günü Mars’taki üç bininci gününü gördü.

NASA, Pathfinder’ın görevde olduğu yıllarda, Mars’ı Global Surveyor uydusuyla gözlemlemeye başlamıştı. Pathfinder’dan en son sinyal 27 Eylül 1997’de alınabilirken, Global Surveyor 2006’ya kadar görevini sürdürdü.

Sadece 90 günlük bir görev için tasarlanan Oppurtunity, üç bin günü geride bırakırken Kızıl Gezegen’de 15 yıldan bu yana devam eden görevlerin yüzeydeki tek temsilcisi konumunda.